BİZİM İÇİN ÇALIŞAN MUCİZEVİ HAYVAN - ARI
Bu olağanüstü hayvanların, laboratuar ortamlarında da bile yapılamayan, sayamayacak kadar çok faydası bulunan, bizim için yaptıkları bal, arı sütü, polen, propolis besinlerinin ne kadar zor şartlar ve uğraşlarla yapıldığını göstermek için öncelikle koloni bireylerine ve görevlerine değinmek istedim. Böylece bu besinlerin kıymetini daha iyi anlayabilir ve beslenirken daha çok yer verebiliriz.
Balı yapan mucizevi hayvanların yaşamı hiç dikkatinizi çekti mi? Onların kovan içinde ve dışındaki yaşamları insanları hayrete düşürecek derecede düzen ve denge içinde. Onlar için geometri ve mimari ustaları diyebiliriz aslında. Kovanın içinde yaptıkları her şeyin bir amacı ve ince hesabı olması bizi daha çok hayrete düşürüyor. Bundan bir kaç yıl önce arıların oğul vermesini görmüştüm. Bu görüntü beni büyülemişti ve hala unutamıyorum. Bütün arıların dut ağacının dalına top gibi toplanmaları müthiş bir görüntüydü.
- İşte bu hayvanların yaşamlarından akıl almayacak derecede mucizevi olan bazı olaylar:
- Bir arı yaşamı boyunca ortalama olarak 3 - 4 damla bal üretebilir.Fakat ürettiği bu bal kendi besin ihtiyacının çok üzerindedir. Bu da bu kadar balı kimin için ürettiği sorusunu akıllara getirmektedir.
- Altıgen petekler üreten arılar bir mimara bile parmak ısırtacak ince hesaplamalar yaparlar.
- Altıgen diğer çokgenlere gore kenar uzunluklarının toplamı en kısa olan şekildir.Bunu bilen arı peteğini altıgen yaparak en az malzemeyle en fazla peteği üretmektedir.Böylelikle malzemeyi tasarruflu kullanarak balmumu israfını önlemiştir.Ayrıca altıgenler, yapıldığı petekte üretilen balı muhafaza etmek açısından maksimum hacim sağlar.Tabii arıların mucizeleri bununlada bitmiyor.
- Geldiği yolu hiç şaşırmadan kilometrelerce ötedeki kovana tekrar ulaşabilir.
- İşçi arıların kovanda aldıkları görevleri yaşlarıyla bağlantılı olarak değişir.
- Arı yolculuk esnasında midesine depoladığı nektarı bala dönüstürmektedir. Bunu ise midesindeki o eşsiz enzimlerle gerçekleştirir.
- Sıcak bir günde arıların kovanlarını havalandırdıkları kolayca görülebilir. Kovan girişi arılarla dolar, zemin tahtasına adeta kenetlenir ve kanatlarıyla kovanı yelpazelerler. Böylece kovanın içindeki hava akımını sağlayarak havayı temizlerler.
- Bir arı kolonisi peteklerini yatayla 7-8 derecelik bir açı yapacak şekilde inşaa eder.Böyle yapmasının nedeni peteğin içine bırakılan balın yere dökülmemesi içindir.İlginç olan ise bu açının hiçbir zaman şaşmamasıdır.
- Arılar peteklerini üretirken kovanın farklı yerlerinden başlarlar.Fakat arılar o kadar hassas hesaplamalar yaparlar ki peteklerini merkezde kavuşturmalarına rağmen altıgenlerin simetrisinde bir bozukluk olmaz.
- Kovanda bulunan binlerce larvaya karşılık bir o kadar da dadı işçi arı vardır. Sürekli hareket halinde olan bu dadı arılar yumurtaları ve larvaları kolaylıkla kontrol altında tutarlar.
- Kovanın kapısında bekleyen bekçi arılar vardır. Bunlara aslında güvenlik görevlisi demek daha doğru olur.
KOLONİ BİREYLERİ VE GÖREVLERİ
KRALİÇE - ANA ARI
Kraliçe ya da diğer bir adıyla ana arı, kolonideki en önemli ve en büyük aile bireyidir. Her kolonide bir adet bulunan ana arı, yumurtlayarak ailesinin üreyerek güçlenmesini sağlar. Bu nedenle ana arının yumurtlama gücü koloni için çok önemlidir. Kraliçe arının vücut yapısı işçi ve erkek arıya oranla daha uzundur. Kanatları kısa; karnı özellikle yumurtlama dönemlerinde oldukça uzundur. Bu özelliği uçma yeteneğini azaltır. Yaşam süresi kolonideki diğer bireylere göre daha uzun olan kraliçe arı 5-7 yıl yaşayabilir.
Ana arı yumurtlamanın yanısıra koloninin yönetim işlerinden de sorumludur. Salgıladığı feromon hormonu sayesinde kovandaki diğer arılara varlığını hissettirir ve işlerin düzenle yürütülmesini sağlar.
Ana arı bal toplayamaz,yavru besleyemez kendi yiyeceğini dahi hazırlayamaz, tüm ihtiyaçları özenle işçi arılar tarafından karşılanır, ana arının mum ifraz bezleri de yoktur, mum yapamaz ana arı genç işçi arılar tarafından arı sütü ile beslenir. Devamlı ananın etrafında bir gurup işçi arı hizmetinde bulunur. Kendi kendine beslenemeyen kraliçe arı, işçi arılarca salgılanan arı sütünün kendisine yine onlar tarafından yedirilmesiyle beslenir.
ERKEK ARI
Kuvvetli ve şişman olan erkek arıların iğneleri yoktur. Erkek arılar çiçeklerden polen toplamazlar. Kolonideki en önemli görevleri kraliçe arı ile çiftleşmektir. Ağız yapıları nektar ve polen taşımaya elverişli değildir, çiçek tozu sepetçikleri yoktur. Mum ifraz edemezler, ana ile çiftleşen erkek arılar ölürler.
Koloni içerisinde erkek arılar da en az kraliçe arı kadar önemli bir yere sahiptir. Koloninin gücü, çalışkanlığı, hastalıklara karşı dayanıklı oluşu, huyları, bal verimi gibi özellikleri ana arı kadar onunla çiftleştirilen erkek arılara da bağlıdır. İlkbahar ve yaz aylarında dışardan kovana bal gelişi kesilince işçi arılar erkek arıları öldürür yahut toplu olarak kovanın dışına çıkartırlar, orada ölüme terk edilirler. Çünkü kovanda depo edilmiş olan balı yerler.
İŞÇİ ARI
İşçi arılar kolonideki en küçük arılardır. Bir koloni 50 bin ya da 60 bin işçi arıya sahip olabilir. İşçi arıların ömrü kısadır çok fazla çalışıyor olmalarından dolayı kısadır. İşçi arıların ömürleri yılın hangi zamanında doğduklarına göre de değişiklik gösterir. İlkbahar ve yaz aylarında gelişen işçi arıların ömürleri ortalama 28-35 gündür. Sık olmasa da eylül-ekim gibi doğanlar daha uzun ömürlü olurlar.
Genç işçi arıların kovan içerisinde hizmet verenlerine kovan arıları denir. Bunlar, Larva gıdasını hazırlar ve dağıtır, ana arının beslenmesini ve temizliğini sağlarlar. Kovan sıcaklığının belli bir düzeyde tutulmasını ve kovanın havalandırılmasını da yine işçi arılar sağlar. Kovandaki çatlak ve delikleri kapatarak zararlıların içeri girmesini önleyen işçi arılar aynı zamanda gerekli mumu salgılayarak gömeç örme işlemini de yaparlar. Kovan içinde getirilen bal özü ve çiçek tozunun depolanması da onların görevleri arasında yer alır.
Yaşlı işçi arılar ise larvalar için yem hazırlama, mum salgılama gibi görevleri yerine getirirler. Daha çok kovan dışında çalışan yaşlı işçi arılar bal özü ve çiçek tozu toplar ve taşırlar. Koloninin gerekli su ihtiyacını temin ederler.
1. Kovanın temizliği
2. Arı larvalarının ve yavrularının bakımı
3. Kraliçe arı ve erkek arıların beslenmesi
4. Bal yapılması
5. Peteklerin inşası ve onarım işleri
6. Kovanın havalandırılması
7. Kovanın güvenliği
8. Nektar (bal özü), polen (çiçek tozu), su, reçine gibi malzemelerin toplanması ve depolanması